Hammerfyr

Helemaal boven op de Hammeren, Denemarkens enige granietrug, staat een vuurtoren gebouwd uit de steen waarop hij rust: de Hammerfyr. Op heldere dagen reikt de blik vanaf zijn platform over de Oostzee tot aan de Zweedse kust. Twee kilometer verderop, beneden aan het water, hurkt zijn kleine helper, de Hammerodde Fyr.

Hammerfyr - gebouwd uit Bornholms graniet

Geen andere vuurtoren van Denemarken staat op zo'n solide grond. De Hammerfyr troont in het noorden van Bornholm midden op de Hammeren, preciezer op het hoogste punt daarvan, de 70 meter hoge Ørnebjerg. De 21 meter hoge toren bestaat uit precies het graniet waarop hij staat - de stenen werden slechts enkele meters westelijker gewonnen, daar waar zich tegenwoordig het kleine regenwatermeertje Kristalsøen heeft gevormd.

Op het uitkijkplatform, dat rond de met de hand geslepen, uit Frankrijk geïmporteerde fresnel-lens loopt, sta je 91 meter boven zeeniveau. Dat zorgt op heldere dagen voor een adembenemend uitzicht: over het water tot aan de eilandengroep Christiansø en de Zweedse kust, over het land tot Sandvig en Gudhjem in het oosten en tot de burchtruïne Hammershus en Vang in het westen. Direct onder de toren strekt zich een ongewoon rots- en heidelandschap uit.

Nieuw leven na 20 jaar duisternis

De Hammerfyr werd op 1 maart 1872 in gebruik genomen en wees de schepen op de druk bevaren zeeroute tussen de noordpunt van Bornholm en de zuidpunt van Zweden de weg. In 1990 werd het licht gedoofd - de moderne satellietnavigatie had het overbodig gemaakt, en de toren lag toch al te vaak in laaghangende wolken. Voor de scheepvaart betekenisloos geworden, ging hij van de Deense scheepvaartautoriteit over naar de natuurbeheerder Naturstyrelsen.

In 2011 trokken Jette en Niels-Jørn Jensen in het gepachte vuurtorenterrein en verkregen ze toestemming om de toren op eigen kosten weer te laten schijnen, zij het met minder lichtsterkte dan vroeger. Tegenwoordig straalt de Hammerfyr weer, ontvangt jaarlijks ongeveer 40.000 tot 50.000 bezoekers en wordt in de zomer regelmatig door Niels-Jørn Jensen persoonlijk met rondleidingen begeleid. De pachters onderhouden een eigen website over hun vuurtoren, tot nu toe grotendeels in het Deens.

Hammerodde Fyr - de kleine helper aan het water

De gedrongen, vierkante Hammerodde Fyr staat op het noordelijkste punt van Bornholm en werd in 1895 in dienst gesteld als aanvulling op de Hammerfyr. Zijn bestaan dankt hij aan de ongunstige ligging van de grote toren boven op de Ørnebjerg, die maar al te vaak in de mist verdwijnt - de lagere toren aan het water bleef ook dan zichtbaar.

In 1962 zorgde de Hammerodde Fyr voor een voetnoot in de wereldgeschiedenis: de vuurtorenwachter meldde als een van de eerste westerse waarnemers het transport van Sovjetraketten op vrachtschepen - het voorspel van de Cubacrisis. De toren ligt direct aan het kustwandelpad, maar is niet publiek toegankelijk; de vroegere wachtersgebouwen zijn tegenwoordig particuliere vakantiehuizen. Van buiten is hij toch de moeite waard - alleen al vanwege het ruige kustdecor rond de noordpunt.

Aankomst en bezoek

Aanrijden gebeurt doorgaans per auto tot de gratis parkeerplaatsen bij de Hammerfyr (Fyrvej 15, 3770 Allinge); de dichtstbijzijnde plaatsen zijn Sandvig en Allinge in het noorden van het eiland. Bij de toren zijn eenvoudige toiletten. De beklimming gaat via een nauwe wenteltrap - voor de toren zelf kun je maar beter goed ter been zijn.

• De Hammerodde Fyr is vanaf parkeerplaats Hammerknuden in ongeveer 800 m te bereiken via een geasfalteerd, deels heuvelachtig pad, dat ook geschikt is voor rolstoelen.
• Wie tijd heeft, combineert de vuurtoren met de kustwandeling verder naar de Salomons Kapel of rond de noordpunt tot aan de Hammer Havn.
• Verzorging is er niet bij de toren zelf; het dichtstbijzijnde aanbod vind je in Sandvig, Allinge of bij de Hammer Havn.

Is een bezoek de moeite waard?

Voor het uitzicht is de Hammerfyr een van de mooiste uitkijkpunten van Bornholm - maar alleen bij helder weer. Bij laaghangende wolken blijft de blik in de mist steken, dan is de beklimming amper de moeite waard. Plan het bezoek dus op basis van het weer en combineer het met de nabijgelegen burchtruïne Hammershus en het kustwandelpad rond de Hammeren. Meer over de vuurtorens van Bornholm vind je in de gids Vuurtorens.