Zeilen op Bornholm

Bornholm ligt midden in de zuidelijke Oostzee, het Deense eiland is vanuit veel richtingen in een dagetappe te bereiken: vanaf Rügen (Sassnitz of Lauterbach) is het zo'n 50 zeemijl tot de hoofdplaats Rønne. Greifswald en Peenemünde dienen als alternatieve vertrek- of tussenhavens. Het vaargebied combineert een grote, goed uitgeruste jachthaven met een reeks kleine rotshavens en de afgelegen natuurhaven van Christiansø. Deze gids bundelt de feiten die je voor en tijdens de tocht nodig hebt - havens, tarieven, weer en de valkuilen van de oostkust.

Havengeld 2026, gestaffeld naar lengte

De gemeentelijke havens van Bornholm rekenen in 2026 een uniform tarief, gestaffeld naar bootlengte. Het geldt onder meer voor Rønne (Nørrekås), Gudhjem, Svaneke en Allinge en staat vastgelegd in het officiële tarievenblad (Takstblad) van de Region Bornholm. Stroom, water en douche of bad zijn al bij de prijs inbegrepen, dat maakt rekenen eenvoudig.

• Onder 7 m - 175 DKK per nacht
• 7 tot 10 m - 273 DKK
• 10 tot 13 m - 343 DKK
• 13 tot 16 m - 440 DKK
• 16 tot 20 m - 531 DKK
• 20 tot 30 m - 769 DKK
• Boven 30 m - 1.090 DKK

Het Takstblad noemt alleen tarieven per nacht; betrouwbare meerdaagse kortingen voor de Bornholmse havens zijn daaruit niet af te leiden. Wie langer in een haven wil blijven, vraagt dat het beste rechtstreeks bij de havenmeester na.

Rønne Nørrekås, de grote uitvalsbasis

Rønne Lystbådehavn in de baai Nørrekås is de grootste jachthaven van het eiland en is onderscheiden met de Blauwe Vlag. Hier liggen zo'n 100 gastligplaatsen, en de voorzieningen dekken bijna alles wat een uitvalsbasis voor een zeiltocht nodig heeft: stroom met 230 V en 400 V, water, wifi, diesel en benzine, een werf en sanitair met wasmachines. Het centrum ligt maar zo'n 400 m verderop, winkels, horeca en musea zijn dus lopend te bereiken.

• Adres - Bådehavnsvej 13, 3700 Rønne
• Havenmeester - +45 56 92 23 20

De werf in Rønne verzorgt kleinere reparaties en verkoopt bootbenodigdheden. Wie Deense zeekaarten aan boord nodig heeft, koopt ze het beste vóór het hoogzomerseizoen, in het hoogseizoen zijn ze op het eiland vaak uitverkocht. Voor dit vaargebied is de Duitse BSH-zeekaart nr. 138 „Bornholm bis Öland und Ławica Słupska (Stolpebank)" de relevante kaart; het BSH zet zijn papieren kaarten geleidelijk om naar internationale kaarten (INT, DIN A1).

De rotshavens Gudhjem en Svaneke

De typische Bornholmse haven is een in het graniet uitgehouwen rotshaven, schilderachtig maar bij aanlandige wind veeleisend. De vuistregel: Gudhjem en Svaneke vragen ervaring, en bij harde wind uit oostelijke richtingen worden aanloop en invaart door deining een uitdaging. Aan deze kant van het eiland is dan extra voorzichtigheid geboden.

Gudhjem heeft een smalle invaart tussen rotsen, vanuit oostelijke richting. Vlak bij de aanloop liggen ongetonde rotsen waarover bij aanlandige wind de zee breekt; hou je strikt aan de aanlooplijn. Bij aanlandige wind boven 10 m/s neemt de bruikbare ligcapaciteit af. Als uitwijk- en noodhaven dient het noordelijker gelegen, in de rots uitgesprongen Nørresand. Bij de steigers is 230 V stroom en een betaalautomaat, water echter maar op een paar plekken; het sanitair zit in het rode havengebouw, dat tegelijk havenmeesterkantoor en toeristeninfo herbergt. In het dorp zijn twee grotere supermarkten en een vismokerij. De haven ligt aan de Ejnar Mikkelsensvej 25, 3760 Gudhjem (tel. 56 92 23 36). Meer over het stadje in de gids Gudhjem.

Svaneke bestaat uit een binnenhaven en twee buitenbekkens. Bij harde oost-, noordoost- en zuidoostenwind worden de buitenbekkens door deining erg onrustig; bij aanlandige storm wordt de sluisdeur naar de binnenhaven gesloten. Wie bij oostenwind onderweg is, loopt beter het nabijgelegen Listed aan dan Svaneke. De voorzieningen zijn goed: een goed gesorteerde supermarkt op loopafstand, plus bakkerij Svaneke Brød en een viswinkel aan de haven; een rokerij (Røgeri) ligt zo'n 500 m noordelijker.

Klimaat, wind en het beste zeilseizoen

Het weer op Bornholm is over het seizoen genomen relatief stabiel. Van mei tot augustus ligt de wind gemiddeld rond 3 Beaufort en varieert het jaar rond maar weinig, dat maakt dagetappes goed te plannen. Herfst en winter brengen af en toe stevigere, soms zelfs stormachtige wind, vooral merkbaar aan de noordkust. De zomermaanden zijn dus duidelijk het rustigste en betrouwbaarste zeilseizoen; wie drukte in de havens wil vermijden, wijkt uit naar de randen van het seizoen.

Voor de planning aan boord kun je niet alleen op het jaargemiddelde varen. Officiële zeeweerberichten en Beaufort-stationsmeldingen voor de Oostzee, inclusief de Bornholmsee en Arkonasee, komen van de Duitse weerdienst (DWD); aanvullend geeft het Deense DMI voorspellingen specifiek voor de regio Bornholm. Juist voor het aanlopen van de rotshavens aan de oostkust loont het de moeite windrichting en -kracht te checken. Een algemene inschatting van het eilandklimaat geeft de gids Weer op Bornholm.

Christiansø, de natuurhaven van de Ertholmene

Zo'n 10 zeemijl ten noordoosten van de noordoostkust van Bornholm (Gudhjem) liggen de Ertholmene, Christiansø en Frederiksø, het oostelijkste punt van Denemarken. Hun natuurhaven tussen de twee eilanden heeft twee invaarten, elk aan één kant van de draaibrug, en is daardoor bij elke windrichting aan te lopen. Een afgesloten invaart wordt gesignaleerd met drie hangende lantaarns of een zwarte bal. Jaarlijks meren hier zo'n 2.000 jachten aan.

Voor boten onder de 20 ton is geen reservering nodig; boten boven de 20 ton moeten vooraf reserveren. Het haventicket koop je bij de automaat aan de noordmuur van het havenmeesterkantoor (havenmeester tel. +45 4045 2014, kantooruren 16.00-17.00 uur). Een paar regels gelden er: drinkwater is alleen te krijgen bij de openbare kranen, het vullen van tanks is verboden, in de haven geldt een maximumsnelheid van 3 knopen en zwemmen is verboden. De eilanden voorzagen zich historisch via regenwaterputten van drinkwater. Tot de voorzieningen behoren toiletten, zwemplekken, barbecues, gas, stroom, een speeltuin en winkelmogelijkheden.

Aan wal is het museum in de twee torens Store Tårn en Lille Tårn de moeite waard (toegang volwassenen 40 DKK, kinderen van 6 tot 15 jaar 20 DKK). De openingstijden zijn seizoensgebonden, in de hoogzomer (18-6 t/m 18-8) dagelijks 8.00-19.00 uur, in de randperioden korter. Op Frederiksø ligt bovendien het gevangenismuseum „Ballonen" met het hele jaar gratis toegang en een kleine tentoonstelling over de politieke gevangene Dr. Dampe, van wie een nagebouwde cel te zien is. Meer over het eiland zelf in het artikel Christiansø.

Zonder eigen boot naar Christiansø

Wie geen eigen kiel heeft, bereikt de Ertholmene met de excursieboot van Christiansøfarten, en wel uitsluitend vanuit Gudhjem. De vroegere snelbootroute via Allinge is opgeheven; in het hoogseizoen rijden in plaats daarvan gratis bussen van Allinge naar Gudhjem. Christiansø zelf is autovrij en staat onder natuur- en monumentenbescherming.

De dienstregeling 2026 varieert per seizoen:

• Hoogseizoen (27-6 t/m 23-8), drie afvaarten vanuit Gudhjem om 10.00, 12.30 en 15.00 uur; terug vanaf Christiansø om 14.00, 16.30 en 19.30 uur. Dinsdag tot en met donderdag in de hoogzomer (7-7 t/m 6-8) een extra avondafvaart om 15.00 uur.
• Tussenseizoen (20-4 t/m 18-5 en 18-9 t/m 18-10), één afvaart om 10.00 uur, terug om 14.00 uur.
• Vroegseizoen (30-3 t/m 19-4) - afvaart om 10.00 uur, terug om 13.30 uur.

De heen- en terugreis kost, afhankelijk van het seizoen: in de winter (1-1 t/m 19-4 en 19-10 t/m 31-12) 220 DKK voor volwassenen en 120 DKK voor kinderen, in de zomer (20-4 t/m 26-6 en 10-8 t/m 18-10) 260 resp. 145 DKK en in het hoogseizoen (27-6 t/m 9-8) 320 resp. 180 DKK. Kinderen van 0 tot 5 jaar reizen het hele jaar gratis. Tickets voor het eilandmuseum zijn onder meer verkrijgbaar bij de veerbootterminal in Gudhjem, aan boord van de veerboten, bij de eilandkiosk en bij de toeristeninfo. Een overzicht van alle verbindingen rond het eiland biedt de gids Veerboot naar Bornholm.